Cynllun Iaith Sir Gâr - mwg a drychau

Cyhoeddodd Cyngor Sir Gâr ei gynllun iaith newydd ar gyfer y cyfnod 2011-2014 yn ddiweddar. Nod y cynllun yw trin y Gymraeg a'r Saesneg ar y sail eu bod nhw'n gyfartal, a chafodd polisi'r Cyngor ei gymeradwyo gan Fwrdd yr Iaith. Mae'n swnio'n dda, felly, gyda llu o eiriau cadarnhaol - mae yna sôn am strategaeth, gwella gwasanaethau, datblygu, hyrwyddo defnydd o'r Gymraeg, cydraddoldeb, gweledigaeth ac yn y blaen.

Dyfodol llachar yn ôl y Cyngor, ond beth am y gorffennol? "Ar y cyfan, rydyn ni'n hapus â'r ffordd y cafodd y Cynllun diwethaf ei roi ar waith, gan i ni weld cynnydd mewn rhai meysydd. Er hynny, rydym yn ymwybodol o feysydd eraill y mae angen eu gwella." Pa feysydd? Mae'r cynllun yn ddistaw.

O dan Ddeddf yr Iaith mae'n rhaid i'r Cyngor Sir gyhoeddi adroddiad blynnyddol am ei gynllun iaith. Daeth y cynllun diwethaf i ben ym mis Mawrth, ond hyd yn hyn, does dim adroddiad blynyddol ar gyfer 2010-2011 ar gael. Rhaid troi at adroddiad 2009-2010.

Fel arfer, mae periaint gormodiaith y cyngor yn mynd ati i chwythu geiriau hyfryd fel hadau dant y llew dros yr adroddiad. "Rydym wedi bod yn gweithio i sicrhau fod y ddarpariaeth o ran dysgu a gloywi iaith yn effeithiol (t4)".Mae yna sôn am strategaeth, gwella safonau ac ychydig iawn o ffeithiau nes i ni gyrraedd "Dangosydd Iaith 3 - Nifer a % y staff a gafodd eu hyfforddi yn y Gymraeg at lefel benodol o gymhwyster".

Enw’r cwrs                               Nifer                     Canran%
Ymwybyddiaeth Iaith                  28                             0.3%

Cwrs preswyl Glan-y-fferi           20          

Datblygu’r Iaith – llafar                23

Datblygu’r Iaith – ysgrifenedig      14

Cymraeg yn y gweithle                 48

CYFANSWM Y DYSGWYR   133                           1.7%


Roedd y Cyngor yn cyflogi dros 9,200 o bobl (ac eithrio athrawon a staff ysgolion) bryd hynny. Cafodd 133 hyfforddiant yn y Gymraeg.Yn ôl yr adroddiad, roedd 2,418 o'r staff yn gallu siarad Cymraeg - dim ond 26% mewn sir lle mae 50% yn siarad Cymraeg.

Polisi anonest ac anghredadwy yn y bôn yw cynllun iaith y cyngor, ond yn waethaf oll wrth gwrs yw ei bolisi cau ysgolion pentrefi a'r cynlluniau newydd i godi mwy na 11,000 o dai ym mhob rhan o'r sir, polisi sy'n mynd i arwain at seisnigo'r sir o fewn deg mlynedd.